Δημόσιο και ιδιωτικό: η 'μεγάλη διχοτόμηση' στη βιβλιογραφία

Νίκος Γαρυπίδης

Το δημόσιο και το ιδιωτικό υπήρξαν εδώ και αιώνες αναπόσπαστο μέρος του λεξιλογίου της ηθικής, της πολιτικής και της νομικής σκέψης. Η διάκρισή τους δεν αποδείχθηκε ποτέ ευχερής, αλλά ούτε και πολιτικά αθώα. Στη δυαδική της δομή ενθυλακώθηκαν ποικίλες περαιτέρω διακρίσεις που συνιστούν καταστατικά στοιχεία για την οριοθέτηση, αλλά και τη γεφύρωση ποικίλων μορφών ανθρώπινης δράσης και επικοινωνίας. Στην πιο συστηματική ίσως προσπάθεια να προσδιοριστούν οι ιδιαίτερες χρήσεις της διάκρισης, ο Jeff Weintraub (1997: 1-42) εντόπισε τέσσερις βασικές της συλλήψεις: α) τη φιλελεύθερη-οικονομιστική, που κατευθύνεται στη διάκριση κρατικού και μη κρατικού τομέα? β) τη φεμινιστική, με βασικό στοιχείο της τη σύνδεση του ιδιωτικού με την οικειότητα και την οικογένεια? γ) τη ρεμπουμπλικανική θεώρηση, για την οποία η δημόσια σφαίρα συνιστά τον κατεξοχήν χώρο του ενεργού πολίτη που μετέχει στις δημοκρατικές διαβουλεύσεις και επιδρά στις πολιτικές διαδικασίες? και δ) την 'κοινωνική' σύλληψη, που κατανοεί τη δημόσια σφαίρα ως χώρο πολύμορφης και απρόσωπης κοινωνικής επαφής.