Τεύχος 13: Φθιν.-Χειμ. 2004

Eric Hobsbawm, Terence Ranger, επιμέλεια, Η επινόηση της παράδοσης, μετάφραση Θ. Αθανασίου, Εκδόσεις Θεμέλιο-Ιστορική Βιβλιοθήκη, Αθήνα 2004, 355 σελ.

Ηλία Κατσούλη

Με τον συλλογικό τόμο για την `επινόηση της παράδοσης', η βρετανική ιστορική επιστήμη καθιστά επίκαιρο έναν τρόπο ανάγνωσης και ερμηνείας της ιστορίας που δεν μας ήταν οικείος. Τα ήθη και τα έθιμα, τα σύμβολα και οι τελετουργίες, η ενδυμασία, η γλώσσα, ο χορός, οι παρελάσεις, τα τραγούδια, η μουσική, τα κτίρια, τα μνημεία, ο αθλητισμός κ.λπ., όλα αυτά τα `φαινομενικά' ρευστά, αντιφατικά και αόριστα, όταν ερευνώνται σε βάθος αποκτούν σημασία και ανοίγουν καινούριους δρόμους στην κατανόηση αλλά και στην εξήγηση ιστορικών γεγονότων που, μέχρι τώρα, δεν είχαν ικανοποιητικά ερμηνευτεί. Οι συγκεντρωμένες στον συλλογικό τόμο μελέτες αναφέρονται σε τρεις λαούς της Βρετανίας, στην αποικιοκρατούμενη Ινδία, στην επίσης αποικιοκρατούμενη Αφρική αλλά και σε μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες όπως και στις ΗΠΑ. Σε όλες τις μελέτες είναι κοινό το γνώρισμα και η προσπάθεια των συγγραφέων να αναδείξουν μια πλευρά της ιστορίας αυτών των χωρών και των πολιτισμών τους, που δεν εντάσσεται στα μοντέλα ερμηνείας που συνήθως χρησιμοποιούνται από τους κοινωνικούς επιστήμονες. Η κεντρική ιδέα του βιβλίου, εάν είναι δυνατόν να αναδειχθεί μία κεντρική ιδέα μέσα από τόσο διαφορετικά αντικείμενα έρευνας, είναι ότι, σε διάφορες φάσεις της ιστορικής εξέλιξης, λαοί, φυλές, τάξεις, ομάδες αναπτύσσουν μια ιδέα του πολιτισμού τους, των παραδόσεών τους που, χωρίς να είναι απόλυτα αυθαίρετη, είναι εν πολλοίς `επινοημένη' και σε μεγάλο βαθμό `κατασκευασμένη'. Για ποιον λόγο είναι αναγκαίες αυτές οι κατασκευές και οι επινοήσεις της παράδοσης και γιατί παίζουν έναν τόσο αποφασιστικό ρόλο σε ορισμένες περιόδους, το αναλύουν με τρόπο εξόχως ενδιαφέροντα οι συγγραφείς του συλλογικού τόμου.