Επιστημονικά Άρθρα

Το τραύμα στην κοινωνία της διακινδύνευσης

Διαβάζοντας τα δύο τελευταία τεύχη του Εκ των Υστέρων αφιερωμένα στην έννοια του ψυχικού τραύματος και στα πεπρωμένα του τραυματικού αναπόφευκτα ανέτρεξα στην έννοια του πολιτισμικού-κοινωνικού τραύματος και στις μεταξύ τους συνάφειες. Τύποις, τις δύο έννοιες χωρίζει μια τεράστια χρονική απόσταση. Ήδη από τις Μελέτες για την Υστερία (1895) μέχρι και τον Μωυσή (1938), όχι πάντως χωρίς διαφοροποιήσεις, αντιφάσεις και παλινδρομήσεις στη σκέψη του, ο Freud αποδίδει στην έννοια θέση κλειδί, προκειμένου να κατανοηθούν οι (δυσ)λειτουργίες του ψυχικού οργάνου. περισσότερα...

Η πολιτική του προσώπου και το πρόσωπο της πολιτικής. Όψεις της τηλε-πολιτικής

Με δεδομένη την εδώ και πολλά χρόνια διείσδυση της τηλεόρασης, την εξάρτηση πολύ μεγάλου μέρους του κοινού από αυτήν για την ενημέρωση και την διασκέδασή του, όπως και με δεδομένο τον υψηλό βαθμό αξιοπιστίας από τον οποίο εξακολουθεί να περιβάλλεται σε αρκετές χώρες, θα ήταν πλέον άτοπο να επιμένει κανείς στην άποψη περί των "ελαχίστων" (minimal) επιδράσεων της τηλεόρασης, και της μαζικής επικοινωνίας γενικότερα, στη δημόσια σφαίρα και την πολιτική συμπεριφορά. περισσότερα...

Εθνικές και Εθνοτικές Ταυτότητες στο Διαδίκτυο

Στο κείμενο αυτό θα σχολιασθεί η επιρροή που δέχονται οι εθνικές και εθνοτικές ταυτότητες από και εντός του διαδικτύου. Κατ'αρχήν γίνεται διάκριση ανάμεσα σε εθνότητα και έθνος, έννοιες οι οποίες αποκτούν νόημα υπό την αιγίδα του εθνικισμού. περισσότερα...

Το τέλος της μεταπολιτευτικής πολιτικής κουλτούρας(;)

Αν και ουδέποτε υπήρχε μεταξύ τους απόλυτη συνάφεια, τα πρώτα δέκα-δεκαπέντε χρόνια της μεταπολίτευσης χαρακτηριζόταν από μια ορισμένη αντιστοιχία κομματικών ταυτίσεων και τρόπου ζωής. Ως ένα βαθμό τούτο προσέδιδε στις ατομικές συμπεριφορές, στη συλλογική δράση και στη λειτουργία του πολιτικού συστήματος συνεκτικότητα και προβλεψιμότητα. περισσότερα...

Πολιτική και Επικοινωνία: Όψεις εκκοσμίκευσης της Ορθοδοξίας

Είναι γνωστό ότι εδώ και πολλά χρόνια στις περισσότερες δυτικές χώρες ο κλάδος της κοινωνιολογίας της θρησκείας έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο. Ταυτόχρονα, σημαντική πρόοδος έχει σημειωθεί και στην κοινωνιολογία των ΜΜΕ και ιδιαίτερα στο πεδίο που αναφέρεται στις επιδράσεις των Μέσων. περισσότερα...

Η Εθνο-Θρησκευτική και Επικοινωνιακή Εκκοσμίκευση της Ορθοδοξίας

Στο νέο περιβάλλον της παγκοσμιοποίησης η Εκκλησία της Ελλάδος εμμένει στην παραδοσιακή της λειτουργία ως εθνικής-κρατικής εκκλησίας. Ενώ πλέον η πολιτεία στρέφεται βαθμηδόν προς την κατεύθυνση μετα-εθνικών διαδικασιών, η εκκλησία κινείται αντιθέτως: εγκολπώνεται τη λογική του πολιτιστικού εθνικισμού, με αποτέλεσμα να πολιτικοποιείται με τον πλέον ανοικτό τρόπο. περισσότερα...

Μέσα Ενημέρωσης και Πολιτικ(οι)ή

Εδώ και πολλά χρόνια ένας διάσημος Αμερικανός πολιτικός επιστήμονας, ο Harold Lasswell , διετύπωσε την άποψη ότι τα μέσα ενημέρωσης επιτελούν τρεις κύριες πολιτικές λειτουργίες. περισσότερα...

Παγκοσμιοποίηση, Κοινότητα και Δημόσιος Χώρος

Το ότι τα οικονομικά, πολιτικά και πολιτιστικά φαινόμενα σε όλες σχεδόν τις σύγχρονες κοινωνίες εντάσσονται ανεπιστρεπτί στο πλαίσιο της παγκοσμιοποίησης αποτελεί πλέον κοινοτοπία. Κοινότοπη είναι επίσης η διαπίστωση ότι η παγκοσμιοποίηση δεν είναι μια διαδικασία που συντελείται ερήμην ή/και υπεράνω του τοπικού, αλλά, τουναντίον, είναι η ίδια η διαπλοκή του πλανητικού με το τοπικό. περισσότερα...

Για το Ρατσισμό

Ετυμολογικά ο «ρατσισμός» προέρχεται από την ισπανική λέξη raza και την πορτογαλική raca , που χρονολογούνται από το 13 ο αιώνα. Και στις δύο αυτές γλώσσες η λέξη σχηματίσθηκε από τα αραβικά, στα οποία ras σημαίνει κεφάλι. Οι άραβες παλιά ήταν νομάδες και χωρισμένοι σε διαφορετικές φυλές. Στα πλαίσια της φυλής του, ο καθένας έδινε μεγάλη σημασία στη γνώση-επίγνωση της γενεαλογικής του καταγωγής βάσει της οποίας αποκτούσε και διατηρούσε προνόμια και υποχρεώσεις. περισσότερα...

Πολιτικός Κυνισμός και Πολιτική Αποξένωση στη Τρίτη Ελληνική Δημοκρατία

Το φαινόμενο του πολιτικού κυνισμού δεν μπορεί να αναλυθεί σωστά αν δεν τοποθετηθεί στο γενικότερο ερμηνευτικό πλαίσιο του σύγχρονου κυνισμού , ως πολιτισμικής τάξεως συνθήκη που χαρακτηρίζει τις δυτικές κοινωνίες κατά την περίοδο της ύστερης νεωτερικότητας. Τα σύγχρονα πολιτικά και κομματικά συστήματα διέρχονται μια εντονότατη περίοδο ανακατατάξεων. περισσότερα...

Άρθρα σε Εφημερίδες

Πολιτικός Κυνισμός: Σύμπτωμα ή αιτία της κρίσης εκπροσώπησης;

Ο πολιτικός κυνισμός δεν είναι μια γνωστικού τύπου εκτίμηση και δεν εξαντλείται στη δυσπιστία απέναντι στην πολιτική και τους πολιτικούς. Απεναντίας, είναι μια σύνθετη θυμική κατάσταση αποτελούμενη από ειρωνεία, σαρκασμό, διακωμώδηση, δυσφορία, μελαγχολία, απαισιοδοξία, αυτο-λύπηση, απελπισία, σκεπτικισμό, καγχασμό, δυσπιστία, κακοπιστία, μοιρολατρεία, αγανάκτηση, επιφυλακτικότητα και μνησικακία. περισσότερα...

Η Επέλαση της Αβεβαιότητας

Συχνά, πάσχοντες από ανίατες και βαριές ασθένειες συναινούν στο να υποβληθούν σε νέες θεραπευτικές αγωγές πειραματικού χαρακτήρα, λογίζοντας ότι τελικά δεν έχουν τίποτα να χάσουν. Τα άτομα αυτά ηθελημένα μεν ριψοκινδυνεύουν αλλά ελπίζουν. περισσότερα...

Ανελευθερία Χωρίς Καταπίεση

Με αυτήν την απαξίωση της ιδιωτικότητας και του προσωπικού απόρρητου, επιβάλλεται ένας ιδιότυπος (νέο)ολοκληρωτισμός: από τη μια μεριά, το δημόσιο (οι κρατικές υπηρεσίες) εισβάλλει και επιτηρεί τον ιδιωτικό μας χώρο· από την άλλη, ιδιωτικές τράπεζες δεδομένων και μεγάλα ιδιοκτησιακά συγκροτήματα είναι σε θέση να επιβάλλουν και να υποβάλλουν τις θέσεις τους στη δημόσια θεματολογία. περισσότερα...

Η επιστροφή του Θεού ως Ιστορία

Αν υποθέσουμε ότι με τη Γαλλική Επανάσταση του 1789 καθιερώθηκε μια αντιθρησκευτική και αντικληρική θεώρηση του κόσμου και του ανθρώπου, ασφαλώς τα δέκα-δεκαπέντε τελευταία χρόνια στις περισσότερες δυτικές χώρες σημειώθηκε μια τάση αναστροφής. Βεβαίως η θρησκεία ουδέποτε έπαψε να επηρεάζει τις κοσμοαντιλήψεις των ανθρώπων της νεωτερικότητας, της εποχής δηλαδή που ξεκινά από τον 18 ο αιώνα και φθάνει μέχρι τις μέρες μας. περισσότερα...

Ποιος Φοβάται την Πολυπολιτισμικοτητα;

Πριν από λίγα μόλις χρόνια, για πολλούς η «πολυπολιτισμικότητα» ήταν μια λέξη παράξενη, κακόηχη, ίσως δε και προκλητική. Εισήχθη ως απόδοση του ξένου όρου multiculturalism . Φαινότανε ότι δύσκολα θα μπορούσε να ενσωματωθεί στην «κοινή νεοελληνική». Στο μεταξύ, όμως, εξαιτίας των βιβλίων που έχουν κυκλοφορήσει σχετικά με το θέμα, των άρθρων που έχουν γραφεί και των διαλέξεων που έχουν γίνει, σήμερα χρησιμοποιείται όλο και συχνότερα από πολιτικούς, δημοσιογράφους και ανθρώπους που ενδιαφέρονται για τα κοινά. περισσότερα...