Home 

ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ | ΤΕΥΧΟΣ 12ο - 13ο



Πρόλογος των επιμελητών του αφιερώματος

Αναμφισβήτητα, ζούμε σε μια εποχή ιδιαιτέρως έντονων εξελίξεων σε όλα τα πεδία κοινωνικής, πολιτικής, οικονομικής και πολιτιστικής δράσης, τόσο σε παγκόσμιο όσο και σε Ευρωπαϊκό επίπεδο? σε μια εποχή ανακατατάξεων, οι οποίες επηρεάζονται κυρίως από την παγκοσμιοποίηση και συγχρόνως από τους νέους ρόλους που προσέλαβαν τα μέσα επικοινωνίας ως βασικοί συντελεστές στη διαμεσολάβηση απτών συναλλαγών και πολιτικών επιλογών, αλλά και νέων πολιτιστικών προτύπων και επικοινωνιακών στρατηγικών. Το επιστημονικό πεδίο της επικοινωνίας και των μέσων ενημέρωσης, ως αναπόσπαστο μέρος των κοινωνικών σχέσεων, δεν μπορεί παρά να υφίσταται και αυτό βαθύτατες επιδράσεις και να υφίσταται, συνακόλουθα, μεταβολές από τις παγκόσμιες και ιδίως τις ευρωπαϊκές εξελίξεις στην επικοινωνία.

Το επικοινωνιακό πεδίο της γηραιάς ηπείρου τα τελευταία τριάντα χρόνια έχει αλλάξει σχεδόν εκ βάθρων. Πρόκειται για μια περίοδο που συνδέεται με αλλαγές στο πεδίο της επικοινωνιακής πολιτικής, καθώς και με συνεχείς εξελίξεις στο πεδίο της τεχνολογίας οι οποίες έχουν επηρεάσει, είτε άμεσα είτε έμμεσα, τις πολιτικές αποφάσεις στο πεδίο των μέσων επικοινωνίας. Η εμπορευματοποίηση, η παγκοσμιοποίηση, η φιλελευθεροποίηση, οι συνεχείς εξελίξεις στην ανάπτυξη των νέων Μέσων, η δημιουργία νέων συνθηκών επικοινωνίας, οι οποίες συνοδεύονται από νέες συσκευές, αλλά και το νέο περιεχόμενο, οι νέες συνήθειες στην κατανάλωση επικοινωνιακών αγαθών, το αίσθημα διασύνδεσης και άμεσης δυνατότητας επικοινωνίας με όλες τις ηπείρους αυτού του πλανήτη, είναι μερικές όψεις των αλλαγών που συντελέστηκαν. Ωστόσο πίσω από τις κοσμογονικές αλλαγές ελλοχεύουν τα γνωστά προβλήματα και οι αδυναμίες που χαρακτηρίζουν αφενός την ανθρώπινη ύπαρξη και αφετέρου τα ανταγωνιστικά πολιτικο-οικονομικά συστήματα. Κοντολογίς, έχει ενισχυθεί η δυσκολία εύρεσης ενός κοινού τόπου αναφοράς, μιας κοινής στοχοθεσίας, κοινών τρόπων αντιμετώπισης παγκόσμιων ρίσκων και κινδύνων. Η Ευρωπαϊκή Ένωση (Ε.Ε.), ως υπερ-κρατικός θεσμός, βιώνει τις αντιφάσεις αυτές ιδιαίτερα έντονα. Επί του παρόντος, οι ευρωπαίοι πολίτες προσπαθούν να προσαρμοστούν στο νέο επικοινωνιακό περιβάλλον – άλλοτε χρησιμοποιούν με αποτελεσματικότητα τα νέα διαδραστικά Μέσα για να ενημερωθούν και να παρακολουθήσουν τα δρώμενα στα άλλα κράτη-μέλη, και άλλοτε χάνονται στην απάθεια και στο δαιδαλώδες ενημερωτικό τοπίο που χαρακτηρίζει πλέον τις ευρωπαϊκές επικοινωνίες.

Ωστόσο στον τομέα των επικοινωνιών καταγράφεται ήδη ένας αυξανόμενος αριθμός αμφίδρομων υπηρεσιών, και η κατανάλωση τείνει να εξατομικεύεται όλο και περισσότερο. Με αφετηρία το Διαδίκτυο, τα νέα Μέσα –κινητά και σταθερά– έχουν αρχίσει να κερδίζουν έδαφος και να υπερτερούν, σε ορι­σμένες περιπτώσεις, των παραδοσιακών μέσων επικοινωνίας. Επιπλέον, οι δυνατότητες που προσφέρουν οι νέες τεχνολογικές εξελίξεις συνδέονται, όπως προείπαμε, με την οικονομία και την πολιτική, τις οποίες επηρεάζουν, και οι οποίες μεταβάλλονται με τους δικούς τους ταχείς ρυθμούς. Η νέα κατάσταση ευνοεί τη δημιουργία συνθηκών που επιτρέπουν μεγαλύτερο έλεγχο στην πολιτιστική παραγωγή και τη διανομή του επικοινωνιακού περιεχομένου από τεράστιους σε μέγεθος και παγκόσμιας εμβέλειας επιχειρηματικούς ομίλους. Τα μέσα επικοινωνίας κατά το παρελθόν αποτελούσαν ένα θέμα που απασχολούσε σχεδόν αποκλειστικά το εθνικό ενδιαφέρον και ρυθμιζόταν επίσης από εθνικούς κανόνες. Όμως η ταχύτατη ανάπτυξή τους από τις αρχές της δεκαετίας του 1990 και ύστερα καθιστά τους ομίλους αυτούς τόσο ισχυρούς, που με ευκολία πλέον μπορούν να αγνοούν ή/και να υπερβαίνουν τα σύνορα των χωρών.

Μολονότι τα σύγχρονα μέσα επικοινωνίας εξακολουθούν να είναι φορείς εθνικών προϊόντων, κυριαρχούνται από πολυεθνική πληροφόρηση και έχουν αρχίσει, με την πάροδο του χρόνου, να αποδεσμεύονται από την τοπική διάσταση της εμβέλειας των μηνυμάτων τους. Παρ’ όλα αυτά, η τοπική-εθνική ειδησεογραφία εξακολουθεί να αφορά περισσότερο τα εθνικά ακροατήρια, με αποτέλεσμα τα παγκοσμιοποιημένα μέσα ενημέρωσης να μην μπορούν να την αγνοήσουν. Αυτό σημαίνει ότι η μελέτη των νέων μέσων επικοινωνίας δεν μπορεί να γίνει στις μέρες μας αποκλειστικά και μόνο διαμέσου των παραδοσιακών θεωρητικών προσεγγίσεων της μαζικής επικοινωνίας. Κάτι τέτοιο, άλλωστε, θα ακύρωνε την έλευση των νέων Μέσων ως φορέων νέων συνθηκών στο επικοινωνιακό πεδίο.

Στην πράξη, ζούμε σε μια εποχή όπου καταγράφεται μια διαρκής επανάσταση στις τεχνικές μετάδοσης της πληροφορίας και της επικοινωνίας, οι οποίες δεν ασκούν σημαντική επίδραση μόνο στην καθημερινή ζωή των πολιτών, αλλά και στην εκπαίδευση, την εργασία και τον ελεύθερο χρόνο τους. Οι αλλαγές στην κατανάλωση επικοινωνιακού περιεχομένου συνδέονται επίσης με αλλαγές στα σχήματα της πολιτιστικής παραγωγής και διανομής. Όλα αυτά αποτελούν νέες ανησυχίες, τουλάχιστον στον Δυτικό κόσμο, και απασχολούν συστηματικά τους ειδικούς της επικοινωνίας στις χώρες της Ε.Ε. Είναι προφανές ότι στις μέρες μας βρισκόμαστε ενώπιον ταχύτατων και σημαντικών κοινωνικών μεταβολών, στις οποίες οι επικοινωνιακοί θεσμοί και οι διαδικασίες διάδοσης της πληροφορίας βρίσκονται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος και των εντάσεων, ενώ παράλληλα προκαλούνται αβεβαιότητες και νέες ανισότητες από την ταχύτητα των τεχνολογικών αλλαγών και την ικανότητα των κοινωνιών να απορροφήσουν αυτές τις αλλαγές και να τις εντάξουν στην καθημερινότητά τους. Η εξέλιξη των μέσων επικοινωνίας είναι μέρος του εκσυγχρονισμού των κοινωνιών, αλλά και της αναπροσαρμογής της δημόσιας σφαίρας σε εθνικό και διεθνές επίπεδο.

Έχει λεχθεί κατά κόρον ότι η επικοινωνία είναι εν πολλοίς μια συμβολική διαδικασία που στις σύγχρονες κοινωνίες διεξάγεται όλο και περισσότερο με τη χρήση των νέων μέσων επικοινωνίας και των νέων μορφών διαμεσολάβησης, τα οποία, όπως είναι αναμενόμενο, ασκούν αμφίδρομες αλληλεπιδράσεις. Το σταδιακό «άνοιγμα» των κοινωνιών και οι αυξανόμενες διασυνδέσεις τους σε κάθε επίπεδο, από το τοπικό έως το παγκόσμιο, εξαρτώνται όλο και περισσότερο από τον διαμεσολαβητικό ρόλο των μέσων επικοινωνίας. Γεγονός είναι ότι κατανοούμε πλέον τον κόσμο όπως προβάλλεται και ότι τον αντιλαμβανόμαστε μέσα από τις αφηγήσεις των μέσων επικοινωνίας, και αυτό οφείλεται στην κεντρική θέση που κατέχουν στις μέρες μας τα ΜΜΕ και η σημασία των συμβολικών κωδίκων. Ζούμε σε έναν κόσμο όπου οι λέξεις έχουν αποσυνδεθεί από τις πράξεις, οι πράξεις μας δεν παράγουν τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα, ενώ η οικονομία και η πολιτική καταρρέουν με ιλιγγιώδη ταχύτητα, γεγονός που έχει ανυπολόγιστες συνέπειες, ιδίως σε χώρες οι οποίες δεν διέγνωσαν τα «σημεία των καιρών», ενδεχο­μένως γιατί οι πολίτες και οι πολιτικοί αρέσκονταν να θεωρούν εαυτούς ως το κέντρο της γης και παράλληλα να στρουθοκαμηλίζουν. Ενώ παλαιότερα ήταν ακόμα δυνατό για τον μελετητή να εκτιμήσει τη σχέση ανάμεσα στο σημείο και το αναφερόμενο, ανάμεσα στην αναπαράσταση των μέσων επικοινωνίας και την «πραγματικότητα» που περιέγραφε, σήμερα τα όρια γίνονται όλο και πιο δυσδιάκριτα.

Οι προαναφερθείσες ταχύτατες εξελίξεις δεν μπορούν να αφήσουν αδιάφορους τους ευρωπαίους μελετητές της επικοινωνίας και της εξέλιξης των μέσων ενημέρωσης. Η έρευνα στο πεδίο αυτό έχει πολλαπλασιαστεί τα τελευταία χρόνια ευθέως ανάλογα με την ταχύτητα της εξάπλωσης των νέων επικοινωνιακών φαινομένων. Οι ερευνητές διευρύνουν τις θεματικές των ερευνητικών τους ενδιαφερόντων, διατυπώνουν συνεχώς νέα ερευνητικά ερωτήματα και συγχρόνως αναζητούν νέους τρόπους προσέγγισης και θεωρητικής ερμηνείας των πρωτοεμφανιζόμενων επικοινωνιακών φαινομένων και συνθηκών. Πρόκειται κυριολεκτικά για μια άνθηση και διεύρυνση των ερευνητικών προσπαθειών στο πεδίο αυτό, που περιλαμβάνει σχεδόν όλες τις χώρες της Ε.Ε.

Το παρόν τεύχος είναι αφιερωμένο στα δρώμενα της επικοινωνίας στον ευρωπαϊκό χώρο. Αφορμή αποτέλεσε το διεθνές συνέδριο με τίτλο «Η Ευρώπη και τα μέσα επικοινωνίας – Νέες τάσεις στην κοινωνική θεωρία και την έρευνα», το οποίο διοργανώθηκε από το Τμήμα Επικοινωνίας και ΜΜΕ του Πανεπιστημίου Αθηνών από κοινού με το ερευνητικό δίκτυο «Επικοινωνία και έρευνα των μέσων ενημέρωσης» της Ευρωπαϊκής Κοινωνιολογικής Ένωσης (European Sociological Association – ESA). Το συνέδριο έλαβε χώρα στην Αθήνα και συμμετείχαν πολλοί έλληνες και ξένοι επιστήμονες από 11 χώρες της Ευρώπης.

Τα Ζητήματα Επικοινωνίας επέλεξαν να δημοσιεύσουν ορισμένες από τις πολλές και πολύ ενδιαφέρουσες εισηγήσεις με γνώμονα, αφενός, να παρουσιαστούν γενικότερα θέματα που ενδιαφέρουν την ευρύτερη επιστημονική κοινότητα και, αφετέρου, να προσφέρουν στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό τη δυνατότητα να εντρυφήσει στις θεωρητικές αναζητήσεις και τις εμπειρικές οπτικές με τις οποίες προσεγγίζονται διάφορα θέματα από την ευρωπαϊκή επιστημονική κοινότητα.

Ο Michael Jackel, στο άρθρο του «Οι γενιές των μέσων επικοινωνίας», ασχολείται με ένα παλαιό ζήτημα της κοινωνιολογικής έρευνας, αυτό του προσδιορισμού των κοινωνικών χαρακτηριστικών και των ηλικιακών ορίων μιας γενιάς. Λαμβάνοντας υπόψη τις αλλαγές στις συνήθειες και στην κοινωνικοποίηση των ατόμων που προέρχονται από τη χρήση των νέων τεχνολογιών, ασχολείται με τις γενιές των μέσων επικοινωνίας, οι οποίες εμφανίζουν πολλαπλές διαφοροποιήσεις ακόμα και μέσα στην ίδια ηλικιακή ομάδα.

Το άρθρο της Marinella Belluati, με τίτλο «Η σημασία των περιφερειακών στρατηγικών επικοινωνίας για τη συγκρότηση μιας Ευρωπαϊκής δημόσιας σφαίρας», αναφέρεται σε ένα ευρύτερο θέμα, αυτό της ενημέρωσης των πολιτών σχετικά με την πολιτική και τις δράσεις της Ε.Ε. Η συγγραφέας επισημαίνει, όπως και πολλοί άλλοι συνάδελφοί της, ότι το επικοινωνιακό έλλειμμα που χαρακτηρίζει την Ε.Ε. θα μπορούσε να υπερκεραστεί εάν εγκαθιδρύονταν σε τοπικό επίπεδο Γραφεία Ενημέρωσης των μέσων επικοινωνίας και των πολιτών σχετικά με τη γενικότερη Ευρωπαϊκή πολιτική, αλλά και με τα μέτρα που έχουν άμεσο αντίκτυπο στις τοπικές κοινωνίες. Ως παράδειγμα αναφέρει την επιτυχή ίδρυση Γραφείων Ενημέρωσης στην περιοχή του Πιεμόντε στη βόρεια Ιταλία. Τόσο η διακοπή υποστήριξης αυτής της πολιτικής από την Ε.Ε., όσο και η ανάπτυξη τοπικιστικών και εθνικιστικών τάσεων στην περιοχή αυτή, έχουν θέσει σε κίνδυνο τη δυνατότητα ευρύτερης ενημέρωσης των τοπικών Μέσων για την Ε.Ε.

Παρόμοια προβληματική, από μια ευρύτερη σκοπιά, θίγει η Σοφία Καϊτατζή-Γουίτλοκ στο άρθρο της με τίτλο «Πολιτική επικοινωνία και επικοινωνιακή πολιτική: Επικίνδυνες σχέσεις σε φαύλο κύκλο», η οποία αναφέρεται στο γενικότερο έλλειμμα πληροφόρησης και συμμετοχής των ευρωπαίων πολιτών. Εκκινώντας από την αξονική σχέση πολιτικής επικοινωνίας και επικοινωνιακής πολιτικής, από αλληλο-τροφοδοτούμενες διαδικασίες που διαφοροποιούν την άσκηση εξουσίας, αναλύει τις ισχύουσες επικοινωνιακές πολιτικές της Ε.Ε., που προσανατολίζονται αποκλειστικά προς την άκρατη εμπορευματοποίηση. Η πληθώρα μέσων επικοινωνίας δεν συνεπάγεται πλουραλισμό στην ενημέρωση, επειδή τα Μέσα υιοθετούν σχεδόν πανομοιότυπους τρόπους και περιεχόμενα μετάδοσης των ειδήσεων, ενισχύοντας έτσι την πολιτική άγνοια, την αποπολιτικοποίηση και την αποχή. Το διακύβευμα για τη συγγραφέα είναι το κατά πόσον η πολιτικά επικίνδυνη και αδιέξοδη επικοινωνιακή πολιτική της Ε.Ε. μπορεί να αντικατασταθεί με μια άλλη πολιτική που δεν θα αντιμάχεται την Πολιτική.

Τη σχέση και τις επιδράσεις της ελληνικής οικονομικής κρίσης στην αρθρογραφία του ελληνικού και ξένου Τύπου, καθώς και τη διασύνδεσή της με το μέλλον της Ε.Ε., και ιδιαίτερα της Ευρωζώνης, πραγματεύεται το άρθρο των Γιώργου Πλειού, Σταμάτη Πουλακιδάκου, Κορίνας Καλπακή, Άλικης Μαρινάκη και Γρήγορη Κάππα με τίτλο «Η ελληνική κρίση και το “μέλλον” της Ε.Ε. στον ευρωπαϊκό Τύπο». Στο πεδίο των ΜΜΕ, το θέμα στα έντυπα μέσα και στο Διαδίκτυο έχει αναγορευθεί σε δημοσιογραφικό γεγονός υψίστης σπουδαιότητας και αντιμετωπίζεται ως μια πτυχή της πανευρωπαϊκής οικονομικής κρίσης. Ενδιαφέρουσες είναι οι συγκρίσεις ως προς το κέντρο βάρους και την επιχειρηματολογία που επιλέγουν τα ελληνικά ΜΜΕ, τα οποία αναφέρονται πρωτίστως σε εθνικές συνέπειες και τρόπους αντιμετώπισης, σε σχέση με τα ευρωπαϊκά ΜΜΕ, τα οποία επικεντρώνονται περισσότερο στις επιδράσεις της κρίσης στο κοινό νόμισμα και στις οικονομίες των άλλων κρατών-μελών.

Τα αποτελέσματα μιας πρωτότυπης έρευνας για τη χρήση του Διαδικτύου, καθώς και τη σχέση της με την πολιτική επάρκεια και την ελευθερία έκφρασης στο Διαδίκτυο στην ελληνοκυπριακή και τουρκοκυπριακή κοινότητα, αναλύουν στο άρθρο τους «Χρήση του Διαδικτύου, πολιτική επάρκεια και ελευ­θερία έκφρασης στον κυβερνοχώρο: Η περίπτωση της ελληνοκυπριακής και τουρκοκυπριακής κοινότητας στην Κύπρο» οι Νίκος Δεμερτζής, Βασίλης Γιαλαμάς και Δήμητρα Μηλιώνη. Στο κείμενο αυτό, επίσης, εξετάζονται οι διαφορετικές διαστάσεις του ψηφιακού χάσματος και ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζουν την ελευθερία έκφρασης και την άσκηση ελέγχου στο Διαδίκτυο οι δύο κοινότητες. Οι εντοπιζόμενες διαφορές ανάγονται πρωτίστως στην πολιτική κουλτούρα και στους κοινωνικούς παράγο­ντες που προσδιορίζουν την ταυτότητα των «κατοίκων του δικτύου» στους εξεταζόμενους πληθυσμούς.

Το επόμενο άρθρο ξεφεύγει από το πεδίο της πολιτικής και αναφέρεται στις πολιτιστικές δράσεις και διαστάσεις της χρήσης του Διαδικτύου. Ειδικότερα, οι Κωνσταντίνος Κασάρας, Γεώργιος-Μιχαήλ Κλή­μης και Μάρθα Μιχαηλίδου εξετάζουν μια πολύ επίκαιρη πτυχή της μουσικής βιομηχανίας, αυτήν της πειρατείας πολιτιστικών προϊόντων, στο άρθρο τους με τίτλο «Αποκλίνουσες διαδικτυακές συμπερι­φορές και οι ουδετεροποιήσεις τους: Η περίπτωση της μουσικής βιομηχανίας». Οι διαδεδομένες πρα­κτικές ανταλλαγής αρχείων μέσω δικτύων «peer 2 peer» θέτουν υπό αμφισβήτηση την έννοια της πνευ­ματικής ιδιοκτησίας και δημιουργούν στη μουσική βιομηχανία σοβαρά οικονομικά προβλήματα. Από την πλευρά των χρηστών, η πρακτική αιτιολογείται με το μοντέλο της ουδετεροποίησης, όπου υιοθετού­νται εκλογικεύσεις και ιδεολογήματα που «δικαιολογούν» την τάση εξουδετέρωσης των μηχανισμών κοινωνικού ελέγχου, καθιστώντας «έλλογη» και δικαιολογημένη μια «παραβατική» συμπεριφορά.

Οι Ασημίνα Μιχαηλίδου, Hans-Jorg Trenz και Pieter de Wilde υποστηρίζουν ότι μια οικονομική κρίση, όπως αυτή που πλήττει την Ευρωπαϊκή Ένωση τα τελευταία δύο περίπου χρόνια, επιταχύνει την αναδιάρθρωση ή και τη ριζική αναμόρφωση του πολιτικού συστήματος σε εθνικό και Ευρωπαϊκό επίπεδο, και ότι ο δημόσιος διάλογος σχετικά με την κρίση διευκολύνει αυτή την αλλαγή, κα­θώς προσφέρει τη δυνατότητα να αναδειχθούν και να προβληθούν νέες θέσεις που αμφισβητούν στην πράξη την πολιτική νομιμότητα και τη διανομή εξουσίας του συστήματος.

Οι Στέλιος Παπαθανασόπουλος, Ηλίας Αθανασιάδης, Αχιλλέας Καραδημητρίου, Ιουλία Ντάγκα και Μαρία Ξενοφώντος διεξήγαγαν έρευνα στο πλαίσιο διεθνούς ερευνητικού προγράμματος, τα αποτελέσματα της οποίας παρουσιάζονται στο άρθρο «Μέσα ενημέρωσης και η γνώση των πολιτών». Στόχος τους ήταν να καταγράψουν την παροχή ειδήσεων από τα τρία μεγαλύτερα μέσα ενημέρωσης (τηλεόραση, εφημερίδες, Διαδίκτυο) και να τη συγκρίνουν με τα μείζονα πολιτικά γεγονότα που χαρακτήρισαν την περίοδο διεξαγωγής της έρευνας. Στο πλαίσιο της συγκριτικής ανάλυσης με άλλες χώρες της Ευρώπης, εξετάζεται σε ποιο βαθμό η παρεχόμενη ενημέρωση προς τους πολίτες χαρακτηρίζεται από μεγαλύτερο πλουραλισμό και είναι πιο πολυδιάστατη σε χώρες στις οποίες τα τηλεοπτικά μέσα οργανώνονται και εποπτεύονται με στόχο την ενημέρωση των πολιτών, σε αντίθεση με χώρες στις οποίες τα μέσα ενημέρωσης υπόκεινται σε έντονες εμπορικές πιέσεις και προσανατολίζονται περισσότερο στην παροχή ψυχαγωγικού περιεχομένου.

Στο τέλος του διπλού αυτού τεύχους παρουσιάζονται βιβλιοκρισίες, καθώς και οι γνωστές σελίδες ενημέρωσης, όπου καταγράφονται οι εκδηλώσεις που έλαβαν χώρα από τον Οκτώβριο του 2010 έως και τον Μάιο του 2011, οι θεματικές των οποίων περιλάμβαναν ζητήματα επικοινωνίας και λειτουργίας των ΜΜΕ.


ΡΟΗ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΥ
ΣΤΕΛΙΟΣ ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΟΠΟΥΛΟΣ

 

 

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Οι γενιές των μέσων επικοινωνίας
Michael Jackel

Η σημασία των περιφερειακών στρατηγικών επικοινωνίας για τη συγκρότηση μιας Ευρωπαϊκής δημόσιας σφαίρας
Marinella Belluati

Πολιτική επικοινωνία και επικοινωνιακή πολιτική: Επικίνδυνες σχέσεις σε φαύλο κύκλο
Σοφία Καϊτατζή-Γουίτλοκ

Η ελληνική κρίση και το «μέλλον» της Ε.Ε. στον ευρωπαϊκό Τύπο
Γιώργος Πλειός, Σταμάτης Πουλακιδάκος, Κορίνα Καλπακή, Αλίκη Μαρινάκη, Γρηγόρης Κάππας

Χρήση του Διαδικτύου, πολιτική επάρκεια και ελευθερία έκφρασης στον κυβερνοχώρο: Η περίπτωση της ελληνοκυπριακής και τουρκοκυπριακής κοινότητας στην Κύπρο
Νίκος Δεμερτζής, Βασίλης Γιαλαμάς, Δήμητρα Μηλιώνη

Αποκλίνουσες διαδικτυακές συμπεριφορές και οι ουδετεροποιήσεις τους: Η περίπτωση της μουσικής βιομηχανίας
Κωνσταντίνος Κασάρας, Γεώργιος-Μιχαήλ Κλήμης, Μάρθα Μιχαηλίδου

Ευρωπαϊκή κρίση και θεωρία της δημόσιας σφαίρας Ένα αναλυτικό μοντέλο
Ασημίνα Μιχαηλίδου, Hans-Jorg Trenz, Pieter de Wilde

ΕΜΜΕ (ΕΡΕΥΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΕΣ ΣΤΑ ΜΕΣΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ)

Μέσα ενημέρωσης και η γνώση των πολιτών
Στέλιος Παπαθανασόπουλος, Ηλίας Αθανασιάδης, Αχιλλέας Καραδημητρίου, Ιουλία Ντάγκα, Μαρία Ξενοφώντος


Βιβλιοκρισίες
Σελίδες ενημέρωσης

Βιογραφικά σημειώματα συγγραφέων
Περιλήψεις στα αγγλικά, abstracts

Πληροφορίες για την υποβολή εργασιών