Home 

ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ | ΤΕΥΧΟΣ 1ο

"Ολυμπιακοί Αγώνες - Το μεγάλο αθλητικό και επικοινωνιακό γεγονός"

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Οι Ολυμπιακοί Αγώνες, στην εποχή της Kοινωνίας της Πληροφορίας και της παγκοσμιοποίησης των επικοινωνιών, αποτελούν ενδεχομένως τη μοναδική «περιοδική» εκδήλωση της ανθρώπινης Iστορίας, η οποία αποκτά τέτοια οικουμενικότητα, ώστε σε αυτήν συγχέονται τα όρια ανάμεσα στην κατασκευασμένη πραγματικότητα και στους κατευθυνόμενους σχεδιασμούς των δημοσίων σχέσεων και της διαφήμισης. Στην ουσία, οι Ολυμπιακοί Αγώνες καθίστανται ένας χρήσιμος τόπος στον οποίο οι μελετητές της επικοινωνίας μπορούν να έχουν κάποια πρόσβαση στους τρόπους με τους οποίους η διεθνής μηχανή των μέσων επικοινωνίας συγκροτεί την εικόνα που έχουμε για τον κόσμο, καθώς και στους τρόπους με τους οποίους τέτοιες παγκόσμιες πολιτισμικές εικόνες αποκωδικοποιούνται από τα διαφορετικής εθνικότητας ακροατήρια στον πλανήτη. Οι Ολυμπιακοί Αγώνες, κατά μία έννοια, αποτελούν το πεδίο συνάντησης ανάμεσα στην εθνική και τη διεθνή επικοινωνία, στις διεθνείς σχέσεις εξουσίας και την εθνική περηφάνια.
Η παγκόσμια τηλεοπτική κάλυψη προσδίδει στους Αγώνες τη διάσταση της οικουμενικότητας που αναζητούσαν οι αρχαίοι Έλληνες ήδη από την Αρχαία Ολυμπία. Στις μέρες μας οι Ολυμπιακοί Αγώνες (Ο.Α.) έχουν αναχθεί σε περιοδικής βάσης παγκόσμιο μεγα-γεγονός του διεθνούς «τηλεοπτικού χωριού». Όμως οι Ο.Α. δεν μπορούν να κατανοηθούν πλήρως χωρίς να εξετάσουμε τους τρόπους διαμέσου των οποίων συνδέονται και διαπλέκονται με την παγκόσμια επικοινωνιακή μηχανή. Αθλητισμός, πολιτική, εθνική και διεθνής επικοινωνία, πολιτιστική κληρονομιά και δημοσιογραφικοί φορείς συνιστούν ένα περίεργο αμάλγαμα που τους καθιστούν ένα θέαμα πλανητικής εμβέλειας. Υπό αυτήν την έννοια, οι σύγχρονοι O.A. συνδέονται τόσο με τον παγκόσμιο πολιτισμό, όσο και με τον παγκόσμιο αθλητισμό.
Σε αυτή τη διαδικασία συμμετέχουν τόσο τα μέσα μαζικής επικοινωνίας και ενημέρωσης, όσο και το κοινό. Ο κύριος σκοπός των Ολυμπιακών Αγώνων είναι η προώθηση ορισμένων αξιών, καθώς αποτελούν το «θέατρο» του διεθνούς αθλητικού συναγωνισμού.
Η έκδοση του παρόντος τεύχους συμπίπτει με τους έντονους ρυθμούς της προετοιμασίας των Ο.Α. Καθώς η χώρα ζει καθημερινά τις εξελίξεις και κορυφώνεται η αγωνία για την έκβαση του εγχειρήματος, το παρόν τεύχος δε θα μπορούσε παρά να είναι εξ ολοκλήρου αφιερωμένο στη σχέση των Ολυμπιακών Αγώνων με την επικοινωνία. Έλληνες και ξένοι μελετητές καταγράφουν τις απόψεις και τις έρευνές τους γι’ αυτό το φαινόμενο, ενώ δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στους Αγώνες της Αθήνας.
O Michael Real μέσα από την οπτική της πολιτικής οικονομίας και της κριτικής θεωρίας προσπαθεί να αναλύσει τις σημαντικές στιγμές της σύγχρονης ιστορίας των Ολυμπιακών Αγώνων.
Οι Miquel de Moragas Spΰ και Chris Kennett εστιάζουν στις σχέσεις επικοινωνίας ανάμεσα στην πόλη που τους φιλοξενεί και στους Αγώνες. Υποστηρίζουν ότι η ανάλυση της κάλυψης των Ο.Α. εκ μέρους των ΜΜΕ πρέπει να περιλαμβάνει ολόκληρη την Ολυμπιάδα, καθώς και ένα διάστημα μετά το τέλος των Αγώνων, όταν αποτιμώνται τα μετα-ολυμπιακά οφέλη.




ΣΗΜΕΙΩΜΑ
ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

(.pdf file)

Πρόλογος αφιερώματος

Η πολιτική οικονομία των Ολυμπιακών Αγώνων: η ιστορία και η κριτική θεωρία των σύγχρονων αγώνων
Michael R. Real

Ολυμπιακές πόλεις και επικοινωνία
Miquel de Moragas Spa και Chris Kennett

Η επικοινωνιακή στρατηγική των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας 2004
Ρόη Παναγιωτοπούλου

Η εικόνα της Ελλάδας κατά την προετοιμασία των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004
Νίκος Δεμερτζής, Στέλιος Παπαθανασόπουλος, Αντώνης Αρμενάκης

Η ελληνική κοινή γνώμη και η διοργάνωση των Ολυμπιακών
Αγώνων 2004: εθνική συναίνεση και επικριτικές οπτικές

Χριστόφορος Βερναρδάκης

Οι αντιλήψεις των Αμερικανών για τους Ολυμπιακούς Αγώνες
και το Ολυμπιακό Πνεύμα

Θύμιος Ζαχαρόπουλος

Μελετώντας το διαδίκτυο: μαθήματα από τους Ολυμπιακούς Αγώνες του Σίδνεϊ
Helen Wilson

Ο Τύπος και η προβολή των Ολυμπιακών Αγώνων το δέκατο
ένατο αιώνα στην Ελλάδα

Κώστας Γεωργιάδης

Βιβλιοκρισίες
Βιογραφικά σημειώματα συγγραφέων
Περιλήψεις στα αγγλικά, abstracts

Πληροφορίες για την υποβολή εργασιών

Η Ρόη Παναγιωτοπούλου ασχολείται με το σχεδιασμό και την υλοποίηση της εκστρατείας προβολής των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας του 2004. Η μοναδικότητα της θέσης της Ελλάδας για το Ολυμπιακό Κίνημα προσδίδει νέες διαστάσεις στην προβολή της χώρας η οποία έχει «επωμιστεί» το όραμα να αναζωπυρώσει τα ολυμπιακά ιδεώδη μέσα σε μια εποχή γιγαντισμού, εμπορευματοποίησης και παγκόσμιων ανταγωνισμών.
Οι Νίκος Δεμερτζής, Στέλιος Παπαθανασόπουλος και Αντώνης Αρμενάκης αναλύουν τα στοιχεία της έρευνάς τους σχετικά με τη διεθνή εικόνα της χώρας κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας των Αγώνων της Αθήνας, όπου καταγράφουν το ζωηρό ενδιαφέρον του διεθνούς Τύπου για το ρυθμό προετοιμασίας των ολυμπιακών έργων και του ζητήματος της ασφάλειας.
Ο Χριστόφορος Βερναρδάκης, βασιζόμενος σε διαχρονικά στοιχεία ποσοτικών ερευνών για τους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας, αναλύει την εξέλιξη των βασικών τάσεων της ελληνικής κοινής γνώμης σχετικά με τους Αγώνες και τις επιπτώσεις τους και σχολιάζει την πρωτοφανή υποστήριξη που απολαμβάνουν οι Ο.Α. σχεδόν από το σύνολο του ελληνικού λαού.
Ο Θύμιος Ζαχαρόπουλος παρουσιάζει τις αντιλήψεις των Αμερικανών για τους Ολυμπιακούς Αγώνες, το Ολυμπιακό Πνεύμα και την Ελλάδα.
Τέλος, η Helen Wilson βασιζόμενη στην εμπειρία του Σίνδεϊ εστιάζει τη μελέτη της στην αύξηση του ενημερωτικού ρόλου του διαδικτύου κατά τη διεξαγωγή των Αγώνων, καθώς και στη μετα-ολυμπιακή τεκμηρίωση που προσφέρει.
Η έκβαση των Αγώνων της Αθήνας παραμένει προς το παρόν ανοιχτή. Αντίθετα, οι επικοινωνιακές υποδομές και οι απαιτήσεις σε δημοσιογραφική κάλυψη είναι ήδη γνωστές και έχουν υπερβεί κάθε προηγούμενο. Οι Ο.Α. φαίνεται ότι, εκτός από ένα μέγα επικοινωνιακό και αθλητικό γεγονός, εξελίσσονται και σε μια μεγάλη συνάντηση των περισσότερων επικοινωνιακών φορέων, οργανισμών και δημοσιογραφικών παραγόντων στον κόσμο. Η παγκοσμιοποιημένη αθλητική ενημέρωση, η επικοινωνία και η ψυχαγωγία, οι οποίες χρειάζονται επειγόντως τέτοιου είδους διοργανώσεις για να καταδείξουν την ισχύ τους, αλλά και για να αναθερμάνουν το ενδιαφέρον του κοινού σε όλο τον κόσμο, επέλεξαν φέτος να εμβαπτιστούν στα νάματα της αφήγησης της αρχαιότητας, προβάλλοντας τον πλούτο του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού και τη μοναδικότητα αυτών των Ολυμπιακών Αγώνων, οι οποίοι επιστρέφουν στη χώρα στην οποία γεννήθηκαν και στην πόλη όπου αναβίωσαν.
Κλείνοντας το σημείωμα αυτό, θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε ιδιαίτερα την COSMOTE που χρηματοδότησε την έκδοση του παρόντος ειδικού τεύχους.

Οι επιμελητές του τεύχους
Ρόη Παναγιωτοπούλου
Στέλιος Παπαθανασόπουλος